Autisme en vriendschap – een onmogelijke opdracht?

Gister in het autivrouwencafé ging het gesprek over vriendschap.

Voor mensen met autisme een lastig iets. Vooral omdat het moeilijk is om in te schatten wat de ander denkt. Hierdoor hebben de meesten een flinke sociale faalangst waardoor ze niet voor zichzelf uit durven te komen en zich dan maar aanpassen aan de ander. Met als gevolg dat ze vaak iets doen wat ze zelf helemaal niet leuk vinden en geen zin in hebben. Van binnen is de deur naar de ander dan al dicht gegaan.

Dat is jammer, want vaak niet nodig. De twijfels, de zorgen, en de soms slapeloze nachten bezorgen we vooral ons zelf. Een deelneemster die haar zorgen met haar vriendin besprak, vertelde dat die vriendin helemaal geen probleem zag waar zij zelf dat wel zag.

Maar voor de meesten is het uitspreken van de eigen zorgen, twijfels en behoeften een te grote stap. Vaak weten mensen met autisme niet eens wat hun eigen behoefte is. Passen ze zich aan de ander aan, het bekende ‘kameleon’ effect. Of komen er de volgende dag pas achter dat ze eigenlijk helemaal geen zin hebben in wat ze hebben afgesproken. En dan is het te moeilijk om er nog op terug te komen. Ze weten niet hoe te verwoorden, of kunnen zich er gewoon niet toe zetten door de sociale faalangst. En dan is de spreekwoordelijke deur alweer gesloten. Is doorgroeien naar een hechte, warme vriendschap uitgesloten.

Sommigen hebben wel hartsvrienden en vriendinnen, maar die stammen meestal uit een ver verleden. Dat zijn de vrienden waar je wel alles van jezelf durft te laten zien en je veilig bij voelt. Die vrienden raak je gewoon niet meer kwijt, daar mag je helemaal jezelf zijn. Maar nieuwe vriendschappen daar lukt het niet mee om die zo vertrouwd te krijgen.

We hebben de stadia van vriendschap besproken:

Fase 1: Kennismaking en aftasten
Je ontmoet iemand en je ontdekt veel overeenkomsten: omstandigheden, interesses, opleiding of werk. Een spiegel van jezelf, je herkent veel van jezelf en het is leuk om van gedachten te wisselen over jullie gedeelde onderwerpen. Tegelijk ga je na of er een vriendschap in zit, of je het contact met deze persoon verder uit kunt diepen. Voel je je veilig? Is er een klik? Gaat het soepel?

Fase 2: Leuke dingen doen
Je durft het aan om dingen met elkaar te doen. Je spreekt af om ergens wat te drinken, naar een evenement te gaan, een cursus of uitstapje. Logeren, weekendje weg of vakantie valt hier voor sommigen ook al onder. Voor anderen nog niet.

Fase 3: Infiltreren in elkaars dagelijkse leven
Het vertrouwen is zo groot dat je over alles kunt praten met elkaar. Je ontmoet elkaars familie en vrienden. Je raakt vertrouwd met elkaar. De ander is onderdeel van je leven, hoort erbij. Je appt, belt, ontmoet elkaar zomaar, gewoon omdat het fijn is. De vriendschap groeit door te delen over wat je meemaakt en wat je beweegt, ook in het onderlinge contact.

Fase 4: Verbinding
Jullie basis is zo sterk, die kan nu alles hebben. Dus ook al ontstaan er verschillen, in bijvoorbeeld levensfase of zienswijze, daarmee kun je elkaar nu juist inspireren en verdiept de vriendschap zich. Je ziet het mooie in de persoon, los van de meningen en ervaringen. De verbinding staat vast. In tijden van nood ben je er voor elkaar. Dan leer je je echte vrienden kennen zeggen ze niet voor niets.

Fase 5: Meegroeien met elkaar
Hoe vaak of hoe weinig je elkaar ook ziet, het is altijd goed. Je weet dat de ander er altijd is en andersom. Ook al veranderen de omstandigheden, bijvoorbeeld door de komst van kinderen of een verhuizing, de vriendschap staat als een rots. Levenslang.

Zelf heb ik een vriendin in Australië en die zie en spreek ik eigenlijk alleen als ze in Nederland is. Dat is een keer per drie jaar, gemiddeld. Maar dan voelt het alsof wel elkaar gisteren nog spraken, ook al hebben we zoveel in te halen en te bespreken, het is altijd even fijn en leuk. Ik ken haar van mijn studietijd. Duidelijk fase 5!

Het contact leggen met nieuwe mensen gaat meestal wel goed. Telefoonnummers uitwisselen en nog eens afspreken, we weten meestal wel hoe we dat moeten doen. Waar het vaak mis gaat bij het maken van nieuwe vriendschappen is de stap van fase 2 naar fase 3, het naar elkaar toe groeien. Het lastige is het laten zien van jezelf, het omgaan met de verschillen. Bijvoorbeeld een andere zienswijze of geen zin hebben om te doen wat de ander voorstelt. Het bewaren van de harmonie is dan belangrijker waardoor de eigen behoefte of verlangens weggedrukt worden… met als gevolg onvrede en een gevoel van afstand.

Vaak laten vrouwen met autisme dan niets meer van zich horen. Het contact moet dan van de ander komen en als dat niet gebeurt is de vriendschap in spé verloren. Het leven gaat door, en andere mensen gaan ook gewoon door…

Als het keer op keer niet lukt om vrienden te maken, is dat schrijnend. Het doet wat met je. Je gaat negatief denken over jezelf en de (sociale) faalangst groeit. Het gevoel er niet bij te horen, niet begrepen te worden, of van een andere planeet te komen kennen we allemaal.

Zelf heb ik talloze keren afgesproken met nieuwe mensen en het er na een aantal afspraken ook bij laten zitten. Meestal hoorde ik dan ook niets meer van de ander en bleef het daarbij. Ik vroeg me ook af, passen deze mensen niet bij me? Ligt het aan mij? Wat gaat er mis? Maar ik kwam er niet uit. Telkens weer twijfelde ik aan mezelf en liet het er dan maar bij zitten. Kennelijk was ik niet goed genoeg, niet leuk of interessant genoeg. Dacht ik.

Nu heb ik voor het eerst sinds mijn studietijd een nieuwe vriendin en met haar gebeurt het nu wel: bij onze laatste afspraak was er een soort klik, een gevoel van dichter bij elkaar zijn, meer nabijheid en vertrouwen. Ik zie een toekomst in deze vriendschap. De aftastfase is voorbij, dit zit goed!

Het is alsof de mist is opgetrokken en ik nu voel en zie wat gepast is en wat klopt. Dat ik in haar hetzelfde gespiegeld zie: ook zij is mij aan het aftasten en moet eerst vertrouwen winnen. Dat we tegelijk zeggen hoe fijn we het vinden om elkaar te zien (en het ook gemeend is). De vriendschap groeit op een natuurlijke manier. En: deze persoon heeft geen autisme, dus ook van haar kant gaat het vanzelf.

Dit kan alleen maar doordat ik meer op mijn gevoel heb leren vertrouwen. En vooral mijn gevoel heb leren (her)kennen. Daarvoor heb ik heel wat persoonlijke rommel (lees: oude overtuigingen, pijn en emoties) moeten opruimen, maar het is het zo waard! Weet dat iedereen met oude rommel rondloopt, alleen de een wat meer dan de ander. En -helaas- lopen veel mensen met autisme met heel veel oude rommel rond. Dat is logisch als je de wereld zo anders ervaart en als je daar niet in gekend wordt. Autisme is helemaal niet ingewikkeld! Die oude rommel maakt het ingewikkeld. Ik ben ervan overtuigd dat jullie dit gevoel ook hebben, maar dat het ergens heel ver weg zit, net als het bij mij heel lang ver weg heeft gezeten.

 

By the way, Vera Helleman legt het in deze video uit: https://www.youtube.com/watch?v=6ZjBF65owag

Tegelijk is er een ander contact waarvan ik eerst dacht dat het een vriendschap kon worden maar het niet wordt. Deze vrouw heeft een vorm van autisme. We zien elkaar regelmatig omdat onze levens elkaar kruisen op een bepaalde plek. Er zijn gedeelde interesses en omstandigheden. Genoeg ingrediënten voor een potentiële vriendschap. Ondanks een paar uitnodigingen van mijn kant is er nog geen persoonlijke afspraak van gekomen en die gaat er waarschijnlijk ook niet meer komen. De klik is er nog steeds en ik vind het nog altijd leuk om haar te ontmoeten, maar als het niet werkt, dan niet!

De kern van het probleem is niet het verwoorden van wat we voelen, denken of willen. Het probleem is dat je eerst moet weten wat je wilt, voelt of denkt om het te vertellen! Daarvoor moet je je bewust zijn van jezelf. Van wat je voelt, waar je staat, wat je wel of niet leuk of fijn vindt. En dat is precies waarom het voor mij nu makkelijker gaat. Ik ben dichter bij mezelf gekomen. Niet alleen door aan lichaamsbewustzijn te werken met therapie, ook door ruimte in mijn hoofd te maken door te mediteren en me bewust te worden van mijn denkgeest. En me te verdiepen in hoe die denkgeest werkt. Om zo de baas te worden over mijn gedachten.

Uit eigen ervaring weet ik dat je met autisme zoveel meer kunt dan je denkt!
Daarover wil ik je graag inspireren.

Zaterdag 6 april geef ik een lezing in het Inloophuys in Dieren

Zondag 7 april werk ik mee aan de dag voor hoogsensitieve vrouwen in Arnhem

Mijn boek “De waarheid over mijn autisme”

Geef een reactie